Complexe systemen zijn nooit zomaar complex. Ze bevatten een logische, voorwaardelijke structuur waar allerlei maatregelen of systemen doorheen lopen. Met het opsporen van de voorwaardelijke structuur kun je begrijpen waarom er systematisch bepaalde effecten optreden.

Soms zijn de effecten die een systeem produceert gewenst, maar systemen produceren helaas ook veelvuldig ongewenste effecten. De enige manier om het produceren van deze effecten te stoppen is het wegnemen van dat ene element dat voor deze effecten verantwoordelijk is.

Zolang we A doen, blijven de effecten van A bestaan.

Logische deductie is een effectieve manier om dat ene element te vinden, uitgaande van de vele ongewenste effecten dat dit effect produceert.

Om een logische deductie te kunnen maken van een aantal op te lossen ongewenste effecten zijn er twee richtingen nodig om te controleren: naar onder (welke voorwaarden zijn er noodzakelijk om het effect te laten gebeuren) en naar boven (welke effecten gebeuren onvermijdelijk bij deze voorwaarden).

Ik zal een voorbeeld geven. De vloer is ondergelopen (ongewenst effect). Er moet ergens een kraan open staan (het is leidingwater). In de keuken hoor ik een kraan open. Dan moet de afvoer van de gootsteen ontstopt zijn. Als de gootsteen verstopt is, en als de kraan lang open staat, loopt de vloer onder.

In dit vereenvoudigde verhaal zijn er natuurlijk meer combinaties van noodzakelijke voorwaarden mogelijk, maar het idee zal duidelijk zijn: Het onvermijdelijke effect (naar boven) van een openstaande kraan en een afvoer die verstopt is, is een ondergelopen vloer. De (of beter, een set) noodzakelijke voorwaarden voor een vloer die ondergelopen is, is dat de kraan openstaat en dat de afvoer is verstopt.

Voor grote systemen als onze hele maatschappij kun je vrij eenvoudig logische effecten opmerken. Als we olie verbruiken, en als de hoeveelheid olie eindig is, en als olie niet door andere energiebronnen vervangen kan worden dan kan de huidige samenleving niet duurzaam voortbestaan.

Er staan een aantal voorbeelden op deze site van uitgevoerde deducties.